Spike Lee is een controversiële filmmaker. Vanaf zijn debuut ‘She’s gotta have it’ liet hij niet na om gevoelige thema’s aan te snijden, met name over zwarte Amerikanen. Spraakmakend was vooral ‘Do the right thing’, waarin de gemoederen tussen verschillende bevolkingsgroepen in de wijk steeds hoger opliepen. In zijn meest recente film ‘25th Hour’ ontleedt Lee het leven van een veroordeelde drugsdealer.Vrijwel al zijn films gaan over zwarte Amerikanen en dan vooral over de manier waarop tegen hen wordt aangekeken. Lee schuwt daarbij overigens niet om de hand in eigen boezem te steken. In een legendarische scheldscène uit ‘Do the right thing’ laat hij alles en iedereen op elkaar schelden. Alle vooroordelen worden van stal gehaald, wat deze scène tot een van de meest memorabele uit zijn oeuvre maakt. In zestien jaar maakte Spike Lee zeventien speelfilms, waaronder ‘Malcolm X’, ‘Clockers’, ‘Get on the bus’ en ‘Jungle Fever’.
Hoewel lang niet al zijn films meesterwerken zijn, zoals ‘Do the right thing’ was, zijn ze vrijwel altijd de moeite waard. Dit komt vooral doordat Spike Lee, die meestal zijn scenario’s zelf schrijft, altijd iets te vertellen heeft. ,,Goede regisseurs, zijn goede verhalenvertellers’’, zegt hij in een interview op de dvd van ‘25th Hour’. Dit is zeker van toepassing op hemzelf. Door zijn manier van werken is hij bovendien een buitenbeentje in de Amerikaanse filmwereld. Iemand die zijn eigen gang gaat en toch kan werken in Hollywood.
Voor ‘25th Hour’ schreef Lee het scenario niet zelf. Dat liet hij over aan David Benioff, die het script baseerde op zijn gelijknamige roman. Wel snijdt Lee weer thema’s aan die tot nadenken stemmen. Centraal in ‘25th Hour’ staat Monty Brognan (Edward Norton). Hij is altijd een kruimeldief geweest, maar nadat een grote hoeveelheid harddrugs bij hem is gevonden, staat zijn leven op het punt een dramatische wending te nemen. Brognan verdwijnt voor zeven jaar achter de tralies. De film speelt zich af in de laatste 24 uur voordat hij de cel in moet.
Terugblikkend blijkt dat zijn snelle leven hem niet alleen goede dingen gebracht heeft. Hij is vooral teleurgesteld over het feit dat de relaties met zijn vader en zijn beste vrienden zijn verwaterd. In de laatste 24 uur probeert hij deze vriendschappen te herstellen. Hij zit met zijn vader aan tafel en ontmoet zijn twee beste schoolvrienden voor het eerst sinds tijden. En dan is er ook nog zijn vriendin Naturelle (Rosario Dawson). Hij houdt van haar, maar vraagt zich ook af of zij degene is die hem heeft verraden bij de politie.
‘25th Hour’ speelt zich af in het New York na 11 september. Terwijl de stad lijdt onder de gevolgen van de aanslag (in een shot zien we over de schouders van twee acteurs Ground Zero beneden liggen), lijden ook de personages. Monty omdat hij twijfelt over de keuzes die hij heeft gemaakt, waardoor hij nu achter de tralies verdwijnt. Maar ook zijn tweede jeugdvrienden lijden. Hoewel ze totaal verschillende levens leiden, lijkt geen van hen echt gelukkig. Leraar Jacob (Philip Seymore Hoffman) is verliefd op zijn leerling Mary (Anna Paguin), terwijl ook Francis (Barry Pepper), die op Wall Street werkt, niet tevreden is.
‘25th Hour’ gaat over mensen. Spike Lee neemt de tijd, de film telt 129 minuten, om het verhaal te vertellen. Het is geen film waarbij je twee uur op het puntje van je stoel zit, maar wel een film die inzicht biedt in de levens van de personages. Spike Lee laat zien wat de oorzaken zijn van hun gevoelens. Veel hangt bij een film als ‘25th Hour’ af van de acteurs en op dat gebied had Lee geen betere hoofdrolspeler kunnen kiezen dan als Edward Norton. Maar ook Barry Pepper en Philip Seymour Hoffman maken indruk.
Spike Lee knipoogt nog even naar ‘Do the right thing’ met een scheldscène die doet denken aan die uit zijn meesterwerk. Wat Spike Lee vooral met ‘25th Hour’ lijkt te willen zeggen is dat we ons leed aan onszelf te danken hebben. Waarom moest Monty een laatste slag slaan met die partij drugs? Was hij niet zo inhalig geweest, dan was hij nu wellicht gelukkiger geweest. Het is een confronterende spiegel die de filmer ons voorhoudt, zoals we van hem gewend zijn. Het einde is een beetje Amerikaans sentimenteel, maar desondanks levert Spike Lee met ‘25th Hour’ een dijk van een filmdrama af.
23/1/2012 | film |