‘Das Leben der Anderen’ is zo’n film die alleen maar complimenten krijgt. Pers, publiek en jury’s van diverse filmprijzen waren het erover eens: deze debuutfilm van regisseur Florian Henckel von Donnersmarck is ijzersterk. Niet voor niets kwamen ook in Nederland veel mensen kijken, wat voor een Duitse film vrij uitzonderlijk is. Nu ‘Das Leben der Anderen’ op dvd is verschenen, zullen vast nog meer mensen gaan kennismaken met deze bijzondere film.Tot in 1989 de Berlijnse muur viel, wisten we in het westen nooit precies wat zich achter het ijzeren gordijn afspeelde. Nadat het communistische Oost-Europa was gevallen, kwamen ook de verhalen naar buiten over de praktijken die de regimes daar gebruikten om hun inwoners onder de duim te houden. Propaganda, onderdrukking, bangmakerij en big brother-achtige toestanden waren in Oost-Europa heel gewoon, zo bleek. Het regime leek daardoor meer op een machine, dan op mensen die een land voor het volk moesten leiden.
‘Das Leben der Anderen’ van Florian Henckel von Donnersmarck gaat over de sfeer waarin mensen in Oost-Duitsland destijds leefden. In de film zoomt de filmmaker, die van 1991 tot 1993 Russisch studeerde in St. Petersburg, in op de kunstenaarswereld waarin mensen afhankelijk waren van het regime. Wie dingen zei of deed die de machthebbers liever niet zagen, kreeg een werkverbod opgelegd. Vertrekken naar het westen was niet aan de orde, waardoor hun beroepsleven na één fout eigenlijk over was met soms dramatische gevolgen.
Het is 1984 als Stasi-officier Gerd Wiesler (Ulrich Mühe) opdracht krijgt om toneelschrijver Georg Dreymann (Sebastian Koch) te schaduwen. Er worden microfoontjes in zijn appartement geïnstalleerd om uit te vinden of Dreymann zich tegen het regime keert, zoals men vermoedt. De trouwe Wiesler vraagt zich niet af of er wel echt aanleiding is om de toneelschrijver te wantrouwen en begint Dreymann te schaduwen. Al snel komt hij erachter dat het gaat om een opzetje waarbij de minister van cultuur Bruno Hempf (Thomas Thieme) Dreyymann van het toneel wil laten verdwijnen omdat hij verliefd is op diens vriendin, de actrice Christa-Maria Sieland (Martina Gedeck).
Voor Wiesler begint dan het dilemma. Hij kan niets met de informatie die hij over de minister heeft, omdat hij weet dat zijn carrière dan over is. Bij zijn chef hoeft hij niet aan te kloppen, want ook die denkt alleen aan zijn eigen hachje. Dankzij de onwetende Dreymann maakt Wiesler kennis met de wereld van kunst en cultuur. Die confrontatie zorgt ervoor dat hij gaat nadenken over waar hij mee bezig is. Langzaam maar zeker krijgt hij meer gevoel bij het lot van de toneelschrijver dan bij het regime dat hij altijd zou trouw vertegenwoordigd heeft. Als Dreymann een kritisch artikel over zelfmoordcijfers in Oost-Duitsland naar het westen smokkelt, grijpt hij niet in.
Naast de Oscar voor Beste Buitenlandse film won ‘Das Leben der Anderen’ nog een groot aantal andere internationale filmprijzen. De debuutfilm van Florian Henckel von Donnersmarck is alle lof meer dan waard. Niet alleen vertelt ‘Das Leben der Anderen’ het verhaal van een verderfelijk regime dat er verschrikkelijke praktijken op nahield om zichzelf en het systeem in stand te houden, het is vooral een film over een man die - hoewel trouw aan zijn werkgever - gaandeweg ontdekt dat levens van onschuldige mensen worden verwoest ten faveure van een klein groepje zichzelf benoemde leiders.
Naast het indrukwekkende verhaal, valt ‘Das Leben der Anderen’ vooral op dankzij het geweldige spel van met name hoofdrolspelers Ulrich Mühe en Sebastian Koch (bekend uit ‘Zwartboek’). De film zit vol indrukwekkende scènes, waarin - hoewel ingetogen - de spanning voelbaar is. Het moment waarop Wiesler hoort over het beruchte zelfmoordartikel, dat later in Der Spiegel wordt gepubliceerd, en besluit dit voor zijn bazen niet gehoord te hebben, is indrukwekkend. Met name doordat je als kijker weet welke verregaande gevolgen dit ogenschijnlijk simpele besluit in Oost-Duitsland kon hebben. Het is maar een van de vele van dit soort momenten in een film die het verdient om gezien te worden.
27/1/2012 | film |