Met onder meer de lange film ‘De Arm van Jezus’ (2003) en de korte film ‘De Overkant ‘ (1998) lieten André van der Hout en Adri Schrover al zien dat ze een voorliefde hebben voor oud filmmateriaal als basis voor nieuw werk. Het leverde de filmmakers onder meer de prijs van de filmkritiek op tijdens het Nederlands Film Festival in 2003. Ook in hun meest recente film ‘Het Zwijgen’ vormt historisch filmmateriaal de basis. Een prachtige rolprent vol mysterieuze spanning.Elke keer klinkt datzelfde lied in ‘Het Zwijgen’. Prachtig gezongen door Nynke Laverman, vooral bekend als vertolkster van Friese fado’s. ‘Nederlanders wil aanhoren, ‘t is geschied op Drentse hei, zo twee mensen te vermoorden, dat noemen we een slachterij’. Het is de tekst van een zogenaamd ‘moordlied’. Met dit soort liederen werden vroeger waargebeurde, gruwelijke misdrijven bezongen. Onderzoeker Victor Dreisen (Vincent Croiset) stuit samen met zijn collega Heleen Kleingeld (Susan Visser) op een serie geluidsbanden waarop het betreffende lied is ingezongen.
Victor heeft net een huisje in Drenthe geërfd van een vergeten oom en stuit op zoek naar een onderzoeksopdracht in dit gebied op het moordlied dat verwijst naar een driedubbele moord. Dit misdrijf is ergens in de jaren twintig van de vorige eeuw gepleegd in het Drentse Koekange. Hij vertrekt naar het gehucht om aan zijn huisje te werken en om veldwerk te verrichten naar moordliederen in het algemeen en het moordlied over de driedubbele moord in het bijzonder. Victor spreekt met verschillende mensen en ontrafelt gaandeweg een geheim dat iedereen in het dorp kent, maar waar niemand over praat.
In de basis is ‘Het Zwijgen’ een whodunnit, waarin Victor op zoek gaat naar de dader van de driedubbele moord die in de jaren twintig werd gepleegd. Dit onderdeel van ‘Het Zwijgen’ is echter niet het belangrijkste. Wat de Maassluise filmmaker André van der Hout en zijn co-regisseur Adri Schrover vooral hebben willen maken is een mysterieuze, sprookjesachtige film die balanceert tussen feit en fictie. Dit is letterlijk terug te vinden in het fictieverhaal dat ze rond het feitelijke moordlied hebben geschreven. Niet toevallig gebruiken ze archieffilmmateriaal om elke acte van de film in te leiden.
Naarmate de film vordert laten de makers de historische gebeurtenissen en het hedendaagse verhaal rond Victor steeds meer door elkaar lopen. Als kijker moet je scherp blijven om de verschillende werelden uit elkaar te houden. Maar zijn beide werelden eigenlijk wel los van elkaar te zien? In hoeverre is alles wat Victor meemaakt werkelijkheid? Wie is bijvoorbeeld Geesje Wieringa (Rosa Reuten)? Ze woont op een schip, is even oud als Victor, maar kent het moordlied woord voor woord uit haar hoofd. En er zijn meer vreemde en vooral zwijgzame personages. Zoals de veerman (Huug van Tienhoven), verzamelaar Andries Wiegman (Huib Broos) en de schaapsherder (Rutger Remkes).
Na een wat warrig begin grijpt ‘Het Zwijgen’ je als kijker al snel. Voorwaarde is wel dat de kijker zich wil laten meeslepen door het mysterieuze, fantasievolle verhaal. De film speelt zich af in het heden, maar in het dorpje Koekange lijkt de tijd te hebben stilgestaan. Slechts Victors mobiele telefoon en de bus waarmee zijn collega onderzoeker Heleen Kleingeld (Susan Visser) komt en gaat, verwijzen naar de moderne tijd. Het trage verteltempo draagt bij aan het mysterieuze web waarin Victor steeds meer verstrikt raakt. En dan is er nog dat prachtige lied, gezongen door Nynke Laverman, dat als cd-single bij de dvd van ‘Het Zwijgen’ is gevoegd.
Op de dvd staat tevens de trailer van ‘Het Zwijgen’ en een korte documentaire over de totstandkoming van de film. Hoofdrolspelers en beide regisseurs komen aan het woord. Ze vertellen onder meer over hun samenwerking. Bij eerdere producties was Van der Hout regisseur en Schrover cameraman. Nu staan ze beiden als regisseur vermeld en dat past naar eigen zeggen ook beter bij hun samenwerking. Zeker is dat zereen in het dorp kent, maar waar niemand over praat.
In de basis is ‘Het Zwijgen’ een whodunnit, waarin Victor op zoek gaat naar de dader van de driedubbele moord die in de jaren twintig werd gepleegd. Dit onderdeel van ‘Het Zwijgen’ is echter niet het belangrijkste. Wat de Maassluise filmmaker André van der Hout en zijn co-regisseur Adri Schrover vooral hebben willen maken is een mysterieuze, sprookjesachtige film die balanceert tussen feit en fictie. Dit is letterlijk terug te vinden in het fictieverhaal dat ze rond het feitelijke moordlied hebben geschreven. Niet toevallig gebruiken ze archieffilmmateriaal om elke acte van de film in te leiden.
Naarmate de film vordert laten de makers de historische gebeurtenissen en het hedendaagse verhaal rond Victor steeds meer door elkaar lopen. Als kijker moet je scherp blijven om de verschillende werelden uit elkaar te houden. Maar zijn beide werelden eigenlijk wel los van elkaar te zien? In hoeverre is alles wat Victor meemaakt werkelijkheid? Wie is bijvoorbeeld Geesje Wieringa (Rosa Reuten)? Ze woont op een schip, is even oud als Victor, maar kent het moordlied woord voor woord uit haar hoofd. En er zijn meer vreemde en vooral zwijgzame personages. Zoals de veerman (Huug van Tienhoven), verzamelaar Andries Wiegman (Huib Broos) en de schaapsherder (Rutger Remkes).
Na een wat warrig begin grijpt ‘Het Zwijgen’ je als kijker al snel. Voorwaarde is wel dat de kijker zich wil laten meeslepen door het mysterieuze, fantasievolle verhaal. De film speelt zich af in het heden, maar in het dorpje Koekange lijkt de tijd te hebben stilgestaan. Slechts Victors mobiele telefoon en de bus waarmee zijn collega onderzoeker Heleen Kleingeld (Susan Visser) komt en gaat, verwijzen naar de moderne tijd. Het trage verteltempo draagt bij aan het mysterieuze web waarin Victor steeds meer verstrikt raakt. En dan is er nog dat prachtige lied, gezongen door Nynke Laverman, dat als cd-single bij de dvd van ‘Het Zwijgen’ is gevoegd.
Op de dvd staat tevens de trailer van ‘Het Zwijgen’ en een korte documentaire over de totstandkoming van de film. Hoofdrolspelers en beide regisseurs komen aan het woord. Ze vertellen onder meer over hun samenwerking. Bij eerdere producties was Van der Hout regisseur en Schrover cameraman. Nu staan ze beiden als regisseur vermeld en dat past naar eigen zeggen ook beter bij hun samenwerking. Zeker is dat ze met ‘Het Zwijgen’ een bijzondere film hebben afgeleverd. In de publiciteit werd ‘Het Zwijgen’ wel een Nederlandse polderversie van ‘Twin Peaks’ (de televisieserie van David Lynch) genoemd. En dat is helemaal geen gekke vergelijking. Poëtisch, mysterieus en spannend.
21/2/2012 | film |