Het musicalbedrijf van Joop van den Ende bewees de afgelopen jaren vooral goed te zijn in de productie van Nederlandse uitvoeringen van internationale succesmusicals. Zelf ontwikkelde musicals bleken, met name internationaal gezien, heel wat minder succesvol. Of de meest recente eigen productie het internationaal ver gaat schoppen is de vraag, want ‘Ciske de Rat’ is wel heel erg Nederlands. De musicalversie van dit beroemde boek is echter wel van internationale klasse.‘Ciske de Rat - de Musical’ is gebaseerd op de drie boeken van journalist Piet Bakker die verschenen over dit bekende Amsterdamse straatschoffie. Het eerste deel verscheen in 1942 en werd meteen een groot succes. Een jaar later kwam het vervolg uit ‘Ciske Groeit Op’ en in 1946 verscheen het laatste deel, het sterk anti-Duitse ‘Cis de Man’. De filmversies uit 1955 en 1984 concentreerden zich op het eerste en tweede boek, terwijl de schrijvers van de musicalversie (André Breedland en Maurice Wijnen) ook het laatste boek in hun verhaal verwerkten.
Dat laatste blijkt een meestergreep. Vanaf het moment dat de musical begint, in een overigens schitterend decor, lopen verleden en heden door elkaar heen. Het basisverhaal van ‘Ciske de Rat’ is bij veel mensen bekend. Zijn vader is zeeman en vaak van huis, terwijl zijn moeder vooral bezig is met zichzelf. Bovendien mishandelt zij - of haar minnaar en café-eigenaar Henri - haar zoontje regelmatig. Ciske ontwikkelt zich daardoor tot een moeilijk ventje dat voortdurend van school wordt gestuurd. Als hij vriendschap sluit met schoolmeester Bruijs en zijn zieke klasgenootje Dorus, lijkt het beter te gaan. Maar als Dorus overlijdt, gaat het bergafwaarts en slaat het noodlot toe als hij zijn moeder doodt.
In het derde boek van Piet Bakker, dat zich afspeelt in de Tweede Wereldoorlog, maakt Ciske zich als soldaat op voor de strijd tegen de Duitsers. Daar komt hij onder meer zijn voormalige schoolmeester Bruijs tegen, die wachtmeester is van de gemobiliseerde soldaten. Al snel blijkt dat Ciske het verleden bepaald niet verwerkt heeft. Een van zijn voormalig klasgenoten, die ook als soldaat is opgeroepen en heult met de NSB en Duitsers, is de Ciske Vrijmoeth van vroeger niet vergeten en doet alles om hem dwars te zitten.
Naast het decor en het sterke script valt ‘Ciske de Rat - de Musical’ ook op door de muziek. André Breedland (liedteksten) en Henny Vrienten (muziek) schreven 26 nieuwe liedjes en uiteraard is er ook plaats voor de hit ‘Ik voel me zo verdomd alleen’, in de musical gezongen als duet tussen de jonge Ciske de Rat en de oudere Cis de Man. Aanstekelijk is het lied ‘Er is altijd wat met Ciske de Rat’, dat helemaal aan het begin van de voorstelling zit en aangrijpend ‘Die ene seconde’, waarin het fatale moment wordt bezongen waarop Ciske in een impuls het mes greep waarmee hij zijn woedende moeder doodstak. Van een andere orde zijn vrolijke liedjes als ‘Amsterdam, he pak me dan’ en ‘Pierement’.
De keuze om Danny de Munk te vragen voor de rol van Cis de Man is nog zo’n slimme zet. Danny de Munk, die destijds doorbrak met zijn rol in de film ‘Ciske de Rat’ is onlosmakelijk met deze rol verbonden. De rol van jonge Ciske wordt afwisselend gespeeld door negen speciaal hiervoor opgeleidde kinderen. Gezamenlijk dragen de jonge en oude Ciske de voorstelling. In een aantal ontroerende scènes staan ze zelfs samen op het toneel, war bijzonder goed werkt. Andere hoofdrollen zijn er voor Hugo Haenen (Meester Bruijs), Hajo Bruins (Vader Vrijmoeth), Mariska van Kolck (Tante Jans), Marjolijn Touw (Moeder Vrijmoeth) en Sjoerd Pleijsier (Bovenmeester Maatsuyker)
Met ‘Ciske de Rat - de Musical’ heeft Joop van den Ende Theaterproducties een musical ontwikkeld die, hoewel niet speciaal zo bedoeld, misschien wel meer kans heeft om in het buitenland aan te slaan dan eerdere pogingen in die richting als ‘Joe - de Musical’ en ‘3 Musketiers’. Bij deze musical hebben de makers eerst en vooral gedacht aan een goede voorstelling, met een sterk en aangrijpend verhaal, afwisselende muziek en een sterke rolverdeling. ‘Ciske de Rat - de Musical’ is bovenal een musical met een hart over een bijzonder ventje dat ieders harten steelt. Want wie raakt niet ontroerd als dat kleine straatratje zingt: ‘Ik voel me zo verdomd alleen’?
10/1/2012 | theater |