Sommige artiesten zijn zo legendarisch dat ze de tand des tijds moeiteloos doorstaan. ABBA is daarvan een goed voorbeeld. Ontstaan in de jaren zeventig, is de Zweede groep nog steeds ongelofelijk populair. Vrijwel iedereen kan liedjes van ABBA meezingen. Het is daarom niet verwonderlijk dat er nu een musical is met muziek van ABBA. De Nederlandse versie van de musical ’Mamma Mia!’ is te zien in het Beatrix Theater in Utrecht.Wie een liedjesshow verwacht waar op geforceerde wijze een verhaaltje omheen is verzonnen, komt bij ’Mamma Mia!’ bedrogen uit. Niet alleen lijken de liedjes wel speciaal geschreven voor het verhaal van Catherine Johnson, ook zijn de in het Nederlands vertaalde liedteksten zo goed, dat ze net zo vanzelfsprekend lijken als de originele Engelse teksten van Benny Andersson en Björn Ulvaeus, de mannelijke leden van ABBA.
Deze groep werd opgericht in 1968 en bestond naast Andersson en Ulvaeus verder uit Agnetha Fältskog en Anni-Frid Lyngstad. De twee heren en twee dames hadden wereldwijd succes met hits als ’Dancing Queen’, ’The Winner Takes it All’, ’Knowing me, Knowing you’ en ’Mamma Mia’. In 1974 won de Zweedse band zelfs het Eurovisiesongfestival met het liedje ’Waterloo’. Precies 25 jaar later, op 6 april 1999, ging in het Londense West End de musical ’Mamma Mia!’ in première, waarin de wereldberoemde liedjes van ABBA een hoofdrol hebben.
Hoewel het idee om een musical te maken met de liedjes van ABBA niet nieuw was, werd dit plan pas concreet toen producent Judy Craymer in beeld kwam. Zij wilde een oorspronkelijke musical maken met muziek van ABBA. In plaats van een terugblik op de jaren zeventig moest het echt een musical van de jaren negentig worden, met een eigen scenario. Zij benaderde schrijfster Catherine Johnson, die vervolgens met het idee kwam voor een verhaal over een moeder en een dochter, waarin een aanstaande bruiloft en een generatieconflict tussen beide vrouwen een rol speelt.
In april 1999 was het zover en ging ’Mamma Mia!’ in première in Londen. Daar speelt de musical nog steeds met veel succes en inmiddels is ’Mamma Mia!’ ook te zien in onder meer Toronto, Hamburg en Las Vegas. In Nederland werd de musical opgepakt door Joop van den Ende Theaterproducties, dat hiervoor het Beatrix Theater in Utrecht speciaal liet verbouwen. Na wat problemen met het theater, ging ’Mamma Mia!’ Daar op 9 november in première en is daar zolang het succes dat toelaat te zien. De vertaling van het Engelse scenario was in handen van Daniël Cohen (dialogen) en Coot van Doesburgh (liedteksten).
Vooral op de schouders van die laatste rustte een zware taak. Hoe vertaal je immers liedteksten die vrijwel iedereen kent? En dan op zo’n manier dat mensen zich er niet aan gaan ergeren. Van Doesburgh overtreft met de vertaling van de liedjes elke verwachting. Moet je in het begin nog even wennen aan de Nederlandstalige versie van bekende songs, voor je het in de gaten hebt, zit je de vertaalde teksten mee te zingen. En aan deze liedjes ontleent ’Mamma Mia!’ een groot deel van zijn charme.
Het verhaal van de musical heeft helemaal niets met ABBA te maken. De 22 liedjes die in deze musical te horen zijn, vormen weliswaar de basis, maar verder staat het verhaal los van het succesverhaal van ABBA. In het begin van de musical staat Sophie (Céline Purcell) op het punt om te trouwen. Ze wil graag door haar vader weggegeven worden, alleen weet ze niet wie haar vader is. Ze weet dat ze is verwekt op het Griekse eiland waar ze met haar moeder Donna (Simone Kleinsma) woont, maar wie precies haar vader is, dat weigert haar moeder te zeggen.
Op basis van dagboekaantekeningen blijken drie mannen in aanmerking te komen: Harrie (Jon van Eerd), Sam (Hajo Bruins) en Bart (Filip Bolluyt), drie totaal verschillende mannen. Voor de zekerheid nodigt Sophie ze in het geheim alledrie uit voor haar bruiloft, die tevens wordt bijgewoond door twee hartsvriendinnen van Donna, Roos (Doris Baaten) en Tanja (Ellen Evers). Wanneer al deze personages samenkomen op het Griekse eiland leidt dit vanzelfsprekend tot dolle taferelen.
Het simpele verhaaltje wordt ruimschoots goedgemaakt door de muziek, maar zeker ook door het enthousiasme van de cast. De ster van ’Mamma Mia!’ is de jonge Céline Purcell, die eerder te zien was in ’The Sound of Music’, maar nu haar eerste hoofdrol speelt. Zij is het stralend middelpunt van een cast waarin vooral de vrouwen uitblinken. Simone Kleinsma is sterk, terwijl zij samen met Doris Baaten en Ellen Evers voor een aantal fantastische scènes zorgt. Zoals het moment waarop ze gekleed in strakke ABBA-kleding met hoge plateauzolen optreden op het vrijgezellenfeest van Sophie.
’Mamma Mia!’ is van begin tot eind een feest. Het enthousiasme van de spelers slaat vrijwel direct over op het publiek, dat bovendien van het ene aanstekelijke lied naar het andere wordt meegesleept. Want hoewel de muziek van ABBA een beetje fout was en is, zijn er maar weinig mensen die stil op hun stoel kunnen blijven zitten. ’Mamma Mia!’ is misschien wel de leukste en meest aanstekelijke musical van de laatste tijd. En als de spelers na het laatste applaus het publiek dan ook nog een heuse toegift voorschotelen, kan de avond helemaal niet meer stuk.
Maasstad Weekbladen, 24 december 2003
10/1/2012 | theater |