De nieuwe musical ’3 Musketiers’ van Joop van den Ende belooft een van de grootste culturele evenementen van 2003 te worden in Rotterdam. Zeven maanden lang zal deze oorspronkelijk Nederlandse musical te zien zijn in het nieuwe Luxor Theater. De repetities zijn inmiddels begonnen en de wereldpremière is op 30 maart 2003. Begin december reisde een deel van de musicalcast naar Parijs. Op zoek naar de roots van ’3 Musketiers’ en schrijver Alexandre Dumas.
Er staat een bescheiden rij voor het Pantheon. Twee dagen na de bijzetting van het stoffelijk overschot van Alexandre Dumas sluiten nog steeds Fransen aan om de schrijver van ’3 Musketiers’ eer te bewijzen. Voetje voor voetje schuifelen de veelal ouderen - maar ook jongeren - naar de entree. De bijzetting van de volksschrijver kan worden gezien als genoegdoening, omdat tijdens zijn leven door de elite op Dumas werd neergekeken. En dat terwijl hij destijds al veel gelezen werd. Met name ’3 Musketiers’ is inmiddels door miljoenen mensen over de hele wereld gelezen of gezien. Het boek werd honderden keren op het toneel of witte doek gebracht.
Binnen staat de kist met het stoffelijk overschot opgesteld in het midden van het immense Pantheon. De Fransen schuifelen op afstand om de kist heen, waarachter vier portretten van de schrijver staan opgesteld. Het oogt allemaal een tikje bizar, vindt ook Pia Douwes. ,,Dat lullige kleine kistje in die grote zaal. Daar ligt dat mannetje dat zo van feesten hield en zo’n levendige fantasie had.’’ Ook Stanley Burleson heeft een dubbel gevoel bij dit eerbetoon: ,,Ik denk dat Dumas het zelf wel een eer had gevonden om tussen andere grootheden als Voltaire, Emile Zola en Victor Hugo te liggen. Hij zou daar vast geen ’nee’ tegen gezegd hebben, maar in feite komt deze erkenning een beetje laat.’’
Samen met Bastiaan Ragas en Tooske Breugem zijn Douwes en Burleson naar Parijs gekomen om een aantal locaties te bezoeken dat verbonden is met ’3 Musketiers’ en Alexandre Dumas. Als gids is historicus Dirk Jansen meegekomen. Hij weet alles over ’3 Musketiers’, Dumas, D’Artagnan en Richelieu, en voorziet de hoofdrolspelers en de meegekomen pers van de nodige informatie. ,,Geweldig om dit allemaal te zien’’, vindt Douwes. En het levert de acteurs ook nieuwe inzichten op: ,,Voordat ik aan ’3 Musketiers’ begon heb ik nooit geweten dat D’Artagnan een echt historische figuur is geweest’’, aldus Ragas.
’3 Musketiers’ werd voor het eerst uitgebracht in 1844. Dumas zorgde een jaar later zelf voor de eerste toneelbewerking, niet wetende dat er nog vele zouden volgen, evenals ruim honderd verfilmingen. ,,Vijf jaar geleden realiseerde ik mij dat ik op basis van dat boek een nieuw, eigen verhaal in het theater wilde gaan vertellen’’, zegt producent Joop van den Ende. ,,Ik voelde dat de tijd er rijp voor was. En ik heb op dat gevoel, zoals een aantal keren eerder in mijn carrière, durven vertrouwen.’’ Van den Ende heeft zowel in Nederland als internationaal veel succes als musicalproducent. Met ’3 Musketiers’ wil hij echter meer. Hij hoopt met ’3 Musketiers’ artistieke erkenning te krijgen op Broadway.
Hoewel de jonge Lodewijk XIII op de troon zit, is de feitelijke macht in het Frankrijk van 1626 in handen van kardinaal Richelieu (Burleson). Ondertussen arriveert de jonge en idealistische D’Artagnan (Ragas) in Parijs. Zijn droom is om, net als zijn vader, musketier te worden bij het elitekorps van de koning. In de Franse hoofdstad maakt D’Artagnan kennis met de lieftallige Constance (Breugem), kamenierster van Koningin Anna. D’Artagnan is op slag verliefd op haar. Ook raakt hij bevriend met drie musketiers Athos (Henk Poort), Porthos (Cees Geel) en Aramis (Rein Kolpa). Gezamenlijk trekken zij uiteindelijk ten strijde tegen de corrupte kardinaal Richelieu en diens handlanger Milady De Winter (Douwes).
,,De held van ’3 Musketiers’ gaat de wijde wereld in om zijn idealen waar te maken’’, vertelt Stanley Burleson, die zelf kardinaal Richelieu speelt. ,,Dat is een interessant gegeven omdat je weet dat hij een harde les gaat leren. Met Richelieu is dat net zo, ook hij heeft zijn dromen verwezenlijkt. Hij is in principe een goed mens, maar doet bepaalde dingen om te bereiken wat hij wil. Hij heeft veel goede dingen gedaan, want er staan dankzij hem schitterende gebouwen in Parijs. Maar hij heeft ook fouten gemaakt. Als je een doel voor ogen hebt, ga je soms te ver.’’
Een van die schitterende gebouwen is het Louvre. Tooske Breugem vindt het erg leuk om rond te kijken in het museum waar veel werken hangen die verwijzen naar de tijd van ’3 Musketiers’. ,,Het liefst zou ik al die mensen - en dan vooral de vrouwen - op die schilderijen in de ogen willen kijken om te zien wat voor verhaal er achter hen schuilt. Ik vind het fascinerend om te weten hoe vrouwen van 28 in die tijd hebben geleefd. Ook vind ik het fantastisch om de echte D’Artagnan daar op dat slagveld te zien staan. Dan komen allerlei lijntjes samen. Je realiseert je nog meer dat het verhaal echt ergens vandaan komt.’’
Hoewel er niet veel tijd is, leidt gids Dirk Jansen de groep langs een aantal interessante werken, die een beeld geven van de rijkdom en de pracht en praal aan het Franse hof. Als laatste loodst hij de groep naar een schilderij waarop de Slag om Maastricht uit 1673 staat afgebeeld. Hoewel deze slag in ’3 Musketiers’ geen rol speelt, wilde Jansen de acteurs dit schilderij graag laten zien, omdat de echte D’Artagnan - waarop Alexandre Dumas zijn romanfiguur baseerde - hierop staat afgebeeld. ,,Daar staat hij’’, wijst Jansen. ,,Hij is tijdens deze slag gesneuveld. Zijn stoffelijk overschot is nooit gevonden.’’ Minstens zo indrukwekkend is Le Chateau de Monte-Christo, het kasteeltje dat Dumas net buiten Parijs liet bouwen met de opbrengst van ’3 Musketiers’. In de hal hangt een portret van de schrijver. ,,Het was voor het eerst dat ik een afbeelding van hem goed bekeek’’, vertelt Tooske Breugem later. ,,Ik zag die vrolijke oogjes en begreep meteen waarom hij zo goed viel bij de vrouwen. Die oogjes doen het hem. Ik zag hem op dat schilderij als een grappige, guitige bon vivant met een levendige fantasie. Hij lijkt me een fantastische opa. Het huis, de aanwezigheid van veel vrienden, dat kleine kasteeltje waar hij schreef, uit alles spreekt warmte en een levensinstelling van: je leeft maar een keer.’’
,,Het is gewoon een droom wat daar ziet’’, vindt Stanley Burleson. ,,Dat kasteeltje bewijst dat hij iemand was die dromen durfde te realiseren. Ik vind het bewonderswaardig dat iemand dat durft.’’ Wat vooral indruk maakt op de spelers is het kleine kasteeltje dat Dumas aan de overkant van zijn huis liet bouwen: ,,Een kleine kamertje, waar hij zich terug kon trekken om te werken, dat geeft aan dat hij van intimiteit hield en een levendige fantasie had. Hij had behoefte aan warmte en mensen om hem heen, maar was ook een workaholic’’, zegt Pia Douwes.
,,Ik heb inzicht gekregen in Dumas en de tijd’’, vertelt Tooske Breugem over de reis naar Parijs. ,,Toen we ’s avonds in het donker op het plein voor het Louvre stonden, zag ik het leven in die tijd voor me. Ik zag een druk paleis en zag Constance daar rondlopen. Ik zag haar met een flinke vaart door de gangen gaan.’’ Ook Stanley Burleson zegt zeker iets te hebben gehad aan het bezoek aan deze locaties: ,,Je beseft wat een wereldstad Parijs toen al was, hoe enorm die zalen van het Louvre zijn en hoe groot de afstanden zijn. Als ik straks op het podium sta, hoop ik dat ik deze indrukken kan meenemen. Dat er iets verandert in mijn houding en dat het publiek dat ook voelt.’’
Bastiaan Ragas: ,,Vrijwel alles wat ik over Dumas heb gehoord, herken ik terug in D’Artagnan. Hij is waarschijnlijk niet voor niets het belangrijkste karakter in ’3 Musketiers’. Hij is een levensgenieter, hecht aan goede vrienden, is heldhaftig, overmoedig, naïef. Dat maakt deze rol ook zo leuk.’’
Op 17 december zijn de repetities voor ’3 Musketiers’ begonnen. Over ruim twee maanden zal deze groots opgezette musical voor het eerst te zien zijn in het nieuwe Luxor Theater in Rotterdam. Naast de genoemde sterren, zijn ook achter de schermen grote namen bij ’3 Musketiers’ betrokken. Zo hebben Rob en Ferdi Bolland de liedjes geschreven, verzorgt Yan Tax de kostuums en is de regie in handen van Paul Eenens, die onlangs de regie deed voor het succesvolle ’The Sound of Music’.
’3 Musketiers’ moet slagen, zoveel is zeker. En dus ligt er een enorme druk bij de sterren, die het gezicht zijn van de musical. ,Het moet een succes worden, maar gelukkig houden andere mensen dat in de gaten. Op die manier kan het creatieve team gewoon zijn best doen om er een mooie voorstelling van te maken’’, zegt Stanley Burleson nuchter. Ook Bastiaan Ragas voelt geen druk: ,,Ik ben ervan overtuigd dat het goed komt. Het is een goed verhaal en ik geloof in Joop van den Ende als producent.’’
Voor Tooske Breugem is ’3 Musketiers’ haar debuut als musicalster. Toch voelt ook zij nog geen zenuwen: ,,Er zijn mensen geweest die zeiden: je weet niet waar je aan begint! Maar het verhaal spreekt me aan, ik werk met leuke mensen, met een fantastisch script en geweldige muziek. Ik kan me niet voorstellen dat er straks een dag komt dat ik er geen zin in heb.’’
Maasstad weekbladen, 31 december 2002
10/1/2012 | theater |