om de twa heupen fan ‘e maisfrou spielt de rivier, de drôve rivier
fan it fertriet sûnder suver wetter
fan de man sûnder it djippe skaad
fan de muorre sûnder houten doar
en om de twa heupen fan ’s maisfrou
spielt de rivier, de drôve rivier
Met haar eerste programma ‘Sielesâlt’ en de gelijknamige cd vestigde Nynke Laverman haar naam. Ook op haar tweede cd ‘De Maisfrou’ vormt Friestalige fadomuziek de basis. Ze gaat deze keer echter een stap verder door ook andere muziekstijlen te gebruiken. ,,Dit is de eerlijkste manier om mezelf te uiten.’’
Geboren in het Friese dorpje Weidum, maakte Nynke Laverman op vijftienjarige leeftijd voor het eerst kennis met fadomuziek. ,,Dat raakte me helemaal’’, vertelt de 26-jarige zangeres. ,,Ik ben gefascineerd door zuidelijke muziekstijlen. Niet voor niets bestond mijn eerste programma geheel uit fadomuziek.’’ In 2003 waagde zij zich tijdens het Oerol festival voor het eerst aan Portugese fado. Daarna volgde haar eerste eigen theaterprogramma ‘Sielesâlt’ (zielenzout), met in het Fries vertaalde teksten van dichter J.J. Slauerhoff.
‘Sielesâlt’ leverde lof op van publiek en pers, de Gemeente Leeuwarden gaf haar de literaire Piter Jellespriis 2005 en ze wordt gezien als ambassadrice van de Friese taal. ,,Klopt, maar dat was geen doel op zich. Ik heb gezocht naar een vorm die het beste bij mij past. Mijn eerste woordje sprak ik in het Fries en die taal staat daarom dichterbij mij dan het Nederlands. Dat mensen via mijn werk kennismaken met het Fries is een leuk bijeffect. Ze denken misschien dat het een lompe, boerse taal is, maar het blijkt heel poëtisch te kunnen zijn.’’
,,Ik heb gemerkt dat het mij meer raakt als ik in het Fries zing. Daardoor is dat de eerlijkste manier om mezelf te uiten. De rest van Nederland kan de teksten misschien niet verstaan, maar dat blijkt ook niet nodig om toch geraakt te worden. Het zijn heel mooie teksten die voor mij heel belangrijk zijn. Ik geef het publiek tijdens de voorstelling via gesproken tekst handvaten, maar de rest laat ik aan hun fantasie over. Sommige mensen proberen het letterlijk te begrijpen, maar het is beter jezelf over te geven. De muziek op zich vertelt al zoveel. En in het cd-hoesje staat naast de Friese teksten ook de Nederlandse vertaling.’’
In haar tweede programma ‘De Maisfrou’ gooit ze het over een andere boeg. De fadomuziek en Friese teksten zijn gebleven, maar ze heeft daar een aantal zuidelijke muziekstijlen aan toegevoegd, zoals Mexicaanse klanken en tangomuziek. ,,Ik had op dezelfde voet verder kunnen gaan, maar ik vond het interessanter om een stap verder te gaan en een groter scala aan muziekstijlen langs laten komen. Er is nu een soort spanningsveld tussen de zuidelijke muziek en de noordelijke taal, mijn passies. Voor mijn gevoel klopt het daardoor helemaal.’’
Het concept en de teksten voor ‘De Maisfrou’ ontstonden in Mexico, waar Nynke Laverman heenging met dichter Albertina Soepboer. ,,We wilden graag een keer met elkaar werken. Zij weet veel van Mexico en de oude culturen daar en die kennis had ze verwerkt in haar gedichten. Zoals het verhaal van de maïsvrouw. Die vrouw raakte voor mij de kern van de voorstelling. Ze heeft alles meegemaakt en op haar manier weten te dragen, zonder cynisch te worden. Ze durft steeds opnieuw te zaaien. Een prachtige symboliek. De indrukken die Albertina en ik in Mexico opdeden keren terug in de liedjes, maar ook in het toneelbeeld.’’
De reacties op ‘De Maisfrou’, dat in november 2005 in première ging en het komende theaterseizoen in reprise gaat, waren andermaal positief. Ze geeft toe dat het succes haar heeft verrast: ,,De eerste cd is bijna goud, maar in het begin twijfelden we zelfs of we er duizend in plaats van vijfhonderd zouden laten maken. Waarschijnlijk kwam ik precies op het goede moment, inderdaad net als Wende Snijders met haar Franse chansons. Ik zat met haar op de Kleinkunst Academie en we zijn vriendinnen. We maken ongeveer hetzelfde door. Dat is fijn, want dan kunnen we daar af en toe met z’n tweeën over van gedachten wisselen.’’
Naast de ‘De Maisfrou’ is Nynke Laverman dit theaterseizoen van januari tot maart te zien in de muziektheatervoorstelling ‘Cecilia’ van Orkater. Ook is zij te horen op de nieuwe cd van de Limburgse band Rowwen Hèze. ,,Toen ze mij vroegen, kende ik eerlijk gezegd alleen ‘Bestel Mar’. Ze hebben echter ook hele mooie, kleine liedjes. Ik dacht: dit doe ik gewoon. Het is een mooi nummer geworden, geschreven door Jack Poels en gezongen in Limburgs en Fries. Heel bijzonder dat twee totaal verschillende Nederlandse dialecten in één liedje samenkomen. Er zijn weinig mensen in Limburg die Nynke Laverman kennen en in Friesland gaan vast veel mensen nu de cd van Rowwen Hèze kopen. Dat is toch hartstikke leuk?’’
18/11/2011 | theater |